در طاعات و در عبادات رفق و مدارات را به كار ببرد ، و نفس را به كلال و ملال نيندازد كه به سبب آن ، بندگى خداوند را مغبوض دارد و از آن متنفر باشد . و از آن جمله است كلمات حكميهء جناب امير عليه السّلام كه « اعمل لدنياك كانّك تموت غدا و اعمل لاخرتك كانك تعيش ابدا » « 1 » ، يعنى عمل بنما از براى دنياى خود به نحوى كه گويا فردا مىميرى ، و عمل بنما از براى آخرت خود به نحوى كه گويا هميشه زنده مىباشى . و از آن جمله فرمودهء جناب امام محمّد باقر عليه السّلام است در وقتى كه ديدند شدت اجتهاد و كوشش جناب امام جعفر صادق عليه السّلام را در عبادت كردن ، فرمودند كه « يا بنىّ دون ما اراك تصنع فانّ اللّه عزّ و جلّ اذا احبّ عبدا رضى منه باليسير » « 2 » ؛ يعنى اى فرزند من ! بايد كه دون و كمتر باشى از اين حالتى كه مىبينم تو را كه مىنمايى ، به درستى كه خداوند عزّ و جلّ هرگاه كه دوست داشت بنده را رضا مىشود از آن به قدر كمى . و ايضا فرمودند كه « ان اللّه عزّ و جلّ اذا احبّ عبدا فعمل قليلا جزاه بالقليل الكثير و لم يتعاظمه أن يجزي بالقليل الكثير له » « 3 » ، يعنى به درستى كه خداوند عزّ و جلّ هرگاه كه دوست داشت بنده را ، پس آن بنده عمل قليلى را نمود ، جزا مىدهد خداوند او را به عوض قليل از عمل كثير از جزا و عظيم نمىباشد بر خدا آن‌كه جزا بدهد به عوض عمل قليل جزاى كثير را . و اما ثواب ، پس در اصل لغت عرب عبارت است از جزاى هر عملى كه رجوع بنمايد به سوى عامل آن ، خواه آن عمل خير باشد يا شر . و در شرع مخصوص شده است به جزاى خير و نعيم ابد كه در مقابل عمل صالح باشد . و در اصطلاح اهل كلام عبارت است از نفعى كه برسد به اين كس از جهت استحقاق آن با آن‌كه مقارن با تعظيم و اجلال آن ايضا باشد . و اما كرم ، پس عبارت است از مرضى و محمود بودن اين كس در نزد خداوند . و اما كرمى كه به معناى ملكهء سهل بودن بر نفس است انفاق نمودن

--> ( 1 ) . در كفاية الأثر ، ص 227 و 228 ، از امام حسن مجتبى عليه السّلام نقل شده و من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 94 ، و 356 ، فرموده عن العالم ، يعنى امام هفتم عليه السّلام و اين حديث را نه در نهج البلاغه و نه در غرر الحكم كه نسبت داده شده باشد به على عليه السّلام نيافتيم . ( 2 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 87 ، ح 5 . ( 3 ) . همان ، ص 86 ، ح 3 .